Leer elk kind lezen

Fact check: onderwijs en dyslexie



Anna Bosman

‘Dyslexie is het gevolg van slecht onderwijs’, zegt Anna Bosman in het Algemeen Dagblad. Meer was er niet nodig om Nederland half februari even op zijn kop te zetten. Binnen de kortste keren waren er een paar honderd meestal boze reacties.

Terwijl Anna Bosmans stelling eigenlijk helemaal geen sensatie zou mogen zijn. Als ik stel dat iedere jongere met goede instructie en voldoende goede oefening goed kan leren autorijden, kom ik dan in de krant? Maar als je hetzelfde over lezen zegt, dan is dat plots een sensatie. En een kaakslag voor duizenden mensen, die maar niet willen zien dat Bosmans stelling in wezen goed nieuws is: onderwijs doet ertoe, we kunnen er dus wél wat aan doen als kinderen lezen lastig vinden. Maar de zogenaamde Kwaliteitscentra en dergelijke willen daar niet van weten: ze willen erkenning.

Bijna exact een jaar geleden stond er in de NRC ook al een stuk waarin Bosman nagenoeg hetzelfde zei: onderwijskwaliteit, daar komt het op aan. Dyslexiespecialist Aryan van der Leij gaf haar ‘gedeeltelijk gelijk’. En ook nu mag Van der Leij Bosmans stelling in dezelfde krant nuanceren.

In Vlaanderen berichtten Het Laatste Nieuws en De Morgen over het tumult, maar het opmerkelijkste stuk verscheen in De Standaard, in de rubriek Fact check. Bosmans stelling werd kritisch tegen het licht gehouden en helemaal waar bevonden. Hieronder de tekst.

HOOGLERAAR ANNA BOSMAN VAN DE RADBOUD UNIVERSITEIT IN NIJMEGEN. PROFESSOR ERIK MOONEN (UHASSELT) IS HET MET HAAR EENS

‘Te veel kinderen krijgen label dyslexie terwijl dat gevolg is van slecht onderwijs’

O – Niet waar

O – Beetje waar

X – Helemaal waar

INGE GHIJS

BRUSSEL In Nederland ontstond deze week ophef over een uitspraak van de Nederlandse hoogleraar Anna Bosman, specialiste dyslexie. Volgens haar worden onnodig veel kinderen gediagnosticeerd met ernstige leesproblemen, terwijl die simpelweg te wijten zijn aan slecht onderwijs. De Vlaamse professor Erik Moonen (UHasselt) trad haar bij in Het Laatste Nieuws.

Vandaag zou 5 tot 6 procent van de kinderen dyslectisch zijn. In 2007 werd dat aantal nog op 2 tot 3 procent geschat. ‘De diagnose wordt ongetwijfeld te snel gesteld, maar het swingt niet zo de pan uit als in Nederland. Zeker niet in de lagere school, omdat dankzij het M-decreet het label niet meer nodig is om extra hulp te krijgen. Maar in het hoger onderwijs waarschijnlijk wel, want zonder de diagnose dyslexie krijg je bijvoorbeeld geen extra tijd om een examen te maken’, zegt professor Wim Van den Broeck, van de faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen (VUB).

Hij vindt dat we de term dyslexie beter niet gebruiken, omdat hij vaak foute connotaties oproept. ‘Het is zoals obesitas: je kan het in min- of meerdere mate hebben. Het gaat eigenlijk om een leesprobleem. En er bestaat niet zoiets als een duidelijke grens in die leesproblemen waaronder je wel of geen dyslexie hebt. Voor een groot deel is het erfelijk, maar ook omgevingsfactoren spelen een rol: wordt er thuis veel gelezen, bijvoorbeeld. Ook de klasomgeving heeft invloed.’

En dat is nu net waar Bosman en Moonen het over hebben: het slechte onderwijs veroorzaakte de leesproblemen. Klopt dat? Uit testen van drie jaar geleden door het CLB blijkt dat de leesvaardigheid van de kinderen in het eerste en derde leerjaar er op achteruit gaat. Ze lezen zelfs slechter dan Nederlandse kinderen. Volgens professor Van den Broeck komt dat omdat leerkrachten de algemene einddoelen voor de hele groep kinderen losser hanteren, en meer werken met individuele leerdoelen, aangepast aan de leerlingen en hun zwaktes.

‘Leerkrachten laten zich te veel beïnvloeden door een nieuwe visie op onderwijs, namelijk doorgedreven differentiatie en individualisering’, zegt Van den Broeck. ‘Als differentiatie betekent dat je kinderen individueel bijspijkert is dat goed, maar in de praktijk komt het te vaak neer op het naar beneden aanpassen van de doelstellingen aan het kind.’

Van den Broeck waarschuwt ook dat men te snel allerlei hulpmiddelen inzetvoor kinderen met leesproblemen. ‘Een leerling ging van het 5de leerjaar meteen naar het eerste middelbaar en daar stelde men vast dat hij niet kon lezen en eigenlijk analfabeet was. Ze hadden hem in het tweede leerjaar voorleessoftware gegeven waardoor elke tekst voor hem werd voorgelezen. Hij had nooit meer moeite moeten doen om te leren lezen.’

‘Het automatisme waarmee leerlingen massaal naar de logopedist worden gestuurd, is ook een probleem. Een half uur per week brengt te weinig op. Het wordt tijd dat we een leerlingvolgsysteem invoeren zoals dat in het buitenland bestaat waardoor veel intensiever de leesprestaties worden opgevolgd.’ ‘Loopt een kind wat achter, werk dan wat bij in kleine groepjes, desnoods individueel, maar wel in schoolverband. Bij ernstige gevallen kan je nog altijd samenwerken met een logopedist.’

CONCLUSIE: De stelling klopt omdat leerkrachten de doelstellingen niet voor iedereen hoog genoeg leggen en te snel hulpmiddelen inschakelen.

Bron: De Standaard, 11 februari 2017

Nog geen commentaren

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Een video die u niet mag zien

Klik op de afbeelding. Dan ziet u waarom dat niet mag.

Nikslexie: de Alfabetcode-film

Klik op de afbeelding om de documentaire te bekijken.

Basiskoppelingen oefent u zo

Klanken herkennen? Letters schrijven? Basiskoppelingen maken? Klik op de afbeelding en kijk hoe dat gaat.

Vlotheid trainen gaat zo

Klik op de afbeelding om de tutorial te bekijken.

De Alfabetcode bij Van Gils en Gasten

Klik op de afbeelding om een fragment van het gesprek te bekijken.

WordPress Appliance - Powered by TurnKey Linux