Leer elk kind lezen

Voeden we onze kinderen op tot idioten?



STef. V. Br. Voordeel van de twijfelWelke inzichten heeft de filosofie in onderwijskwesties te bieden? Dat vraagt programmamaker Stefaan Van Brabandt zich af in de zesde aflevering van de filosofische Canvas-televisiereeks Het voordeel van de twijfel. Op basis van wat er in het programma te zien is zou je zeggen: ‘Ontstellend weinig.’ Maar dat komt vooral omdat er zo goed als geen filosofie in zit.

Wat krijgen we dan wel te zien? Veel onvrede over wat gemakshalve ‘ons huidige schoolsysteem’ wordt genoemd, en idyllische beelden over enkele alternatieven voor dat systeem. Een Antwerpse lerares die de schoolpoort achter zich dichttrok om haar kinderen in de Ardennen een vorm van natuurlijk thuisonderwijs te geven, de Sudbury School in Gent, waar leerlingen zelf beslissen wat ze wanneer leren. Twee onderwijstypes, zo leren we, die schatplichtig zijn aan de Franse filosoof Jean-Jacques Rousseau. Rousseau hield  het kind voor een toonbeeld van zuiverheid en rekende erop dat het van nature voor het goede en het juiste kiest als het maar niet wordt gecorrumpeerd door de maatschappij. Dat Rousseaus stelling fel is bekritiseerd, onhoudbaar is gebleken maar niettemin in allerlei maatschappelijke kwesties een rol blijft spelen, vernemen we niet.

Verder lijkt zowat iedereen die wel eens iets vraagt aan een kind de Griekse filosoof Socrates voor zich op te eisen. En in één moeite de Duitse paus van de Verlichting Immanuel Kant, want die wilde toch dat we de moed zouden vinden om ons verstand te gebruiken. Dat krijg je, als je Kant reduceert tot een oneliner.

Martha Nussbaum

Martha Nussbaum

De enige die in Het voordeel van de twijfel de indruk wekt dat filosofie meer is dan een verzameling voor Jan, Piet en Klaas opeisbare wijsheden is de Amerikaanse Martha Nussbaum. Die schreef met Niet voor de winst een bijzonder wijs boek over wat het onderwijs moet beogen. Er gaat te veel aandacht naar de rol die leerlingen van nu in het economische bestel van morgen zullen gaan spelen, zegt ze. Leerlingen van nu zullen later ook burgers zijn in een democratische samenleving, ze zullen gaan stemmen, ze zullen moeten deelnemen aan het maatschappelijke debat, misschien zitten ze wel eens in een jury. Onderwijs is een leerschool in menselijkheid.

Net daarom wil Nussbaum – daar is hij weer! – Socrates in het onderwijs: omdat Socrates ‘als een horzel op de rug van een edel, maar wel wat traag paard’ alles ter discussie stelde wat we uit gewoonte of op basis van traditie aannemen. We moeten het vermogen ontwikkelen logisch te redeneren, bij alles wat we zeggen of lezen na te gaan of de redenering consistent is, of de feiten juist zijn weergegeven en of er sprake is van een zorgvuldige beoordeling.

Wat ze daar nog meer over te zeggen heeft, leest u hier en in Niet voor de winst, want in het programma krijgt u het niet te zien. Helaas, want ik had graag willen weten wat Martha Nussbaum vindt van haar oude Franse collega Michel Serres. Die bezingt in zijn boek De wereld onder de duim de zegeningen van het internet: aan een computer zitten we namelijk voorovergebogen, wat aandacht en interesse verraadt, terwijl we voor de televisie achteroverleunen. Met de tablets waarmee ze veel handiger omspringen dan hun ouders (en hun leraren) hebben kinderen nu overal toegang tot kennis. Waarom zouden ze nog naar een klaslokaal trekken en kennis verwerven?  Zou Nussbaum dat een consistente redenering vinden?

Socrates, de horzel.

Socrates, de horzel.

En wat zou ze denken over het probleempje dat helemaal aan het eind van de uitzending opduikt, wanneer de Antwerpse lerares die haar kinderen socratisch-natuurlijk onderwijs biedt, erachter komt dat haar dochter dyslectisch is? Zou ze dat een zorgvuldige beoordeling vinden ? Is het niet gewoon traditie geworden om de oorzaak van leesproblemen bij het kind te leggen en de onderwijsmethodiek buiten schot te laten? Kunnen we van socratisch geïnspireerd onderwijs niet een tikkeltje meer zelfkritiek verwachten? Een tikkeltje meer horzel-zijn?

Nog geen commentaren

Geef een reactie

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

De Alfabetcode bij Van Gils en Gasten

Klik op de afbeelding om het gesprek te bekijken.

Nikslexie: de Alfabetcode-film

Klik op de afbeelding om de documentaire te bekijken.

Basiskoppelingen oefent u zo

Klanken herkennen? Letters schrijven? Basiskoppelingen maken? Klik op de afbeelding en kijk hoe dat gaat.

Vlotheid trainen gaat zo

Klik op de afbeelding om de tutorial te bekijken.

WordPress Appliance - Powered by TurnKey Linux