Leer elk kind lezen

Spellingcontrole moet uit op eindexamen – ook bij dyslexie



dyslexie eindexamenlCommotie in Nederland. Het was afgelopen vrijdag de nieuwstrend van de dag: ‘geen spellingshulp dyslectie bij examen’. Dat de Nederlandse Publieke Omroep ‘dyslexie’ als ‘dyslectie’ spelt en ‘spellinghulp’ met tussen-s, was niet het thema: het ging om de boodschap. Wat ze wilden zeggen, was dit: leerlingen met dyslexie mogen bij het komende eindexamen geen gebruik meer maken van spellingcontrole op de computer. Deze regel werd afgelopen najaar door het College voor Toetsen en Examens (CvTE) ingevoerd en in de Staatscourant gepubliceerd. Maar volgens het Algemeen Dagblad is de meerderheid in de Kamer nu ‘verbijstert’ (met –t aan het eind, jawel!) en willen vertegenwoordigers van zowat alle partijen staatssecretaris Dekker over dit onderwerp aan de tand voelen.

Het onderwijsministerie relativeert. Het aantal punten dat kan worden afgetrokken voor spelling is beperkt, aldus een woordvoerder: “Ook kinderen met dyslexie kunnen prima hun examens maken”. Verder zegt het ministerie dat de spellingscontrole slechts een jaar is gebruikt.

Volgens Balans, de landelijke vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelingsstoornissen, volstaat die uitleg niet en zijn de belangen van de dyslectische kinderen ernstig geschaad. Het is alsof een slechtziend kind zijn bril moet inleveren, zegt de vereniging, die inmiddels een petitie heeft opgezet.

Daarbij zwijgt Balans consequent over wat er wél mag: op het examen mogen alle leerlingen een woordenboek gebruiken. Helemaal zonder spellinghulp zitten de zwakke spellers op het eindexamen dus niet.

Balans logo tag RGBMaar wat erger is: in tegenstelling tot wat Balans beweert hebben moeilijkheden met lezen en spellen niets te maken met een ontwikkelingsstoornis. Lezen en spellen zijn vaardigheden die moeten worden aangeleerd. Net als autorijden. Dat kan ook niet iedereen leren, zullen ze bij Balans zeggen. Terecht overigens: er zijn inderdaad mensen met fysieke of geestelijke beperkingen die het onmogelijk maken goed te leren autorijden. Maar zo’n fysieke of geestelijke beperking zal altijd ook andere vermogens aantasten. Mensen die in principe alles kunnen (of alles kunnen leren)  behalve autorijden, mensen met dysautomobilie dus, zijn er niet. En omdat dysautomobilie fictie is, is dyslexie dat ook.

Misschien vindt u zo’n simpele vergelijking met leren rijden een belachelijk smalle basis om vijf decennia dyslexie-onderzoek van tafel te vegen. Als die vergelijking de hele argumentatie was, had u gelijk. Maar dat is niet het geval. Het concept dyslexie is de laatste jaren door tal van onderwijskundigen, psychologen en wetenschappers van allerlei slag kritisch tegen het licht gehouden en te licht bevonden. Victor van Daal (University of Edge Hill) vindt het ‘rijp voor de schroothoop’. De High Level Group die door de EU aan het werk is gezet om laaggeletterdheid uit te bannen noemt het in haar eindrapport van 2012 een ‘misconception’ (kijk vooral op de bladzijden 30 en 45 waar een change of mindset on dyslexia wordt bepleit). De Berlijnse hoogleraar Renate Valtin betoogt dat we beter af zijn zonder het concept dyslexie. Haar landgenoot Peter May duikt de recente Duitse onderwijsgeschiedenis in om aan te tonen hoe twijfelachtig de stelling wel is dat een bepaald percentage van de bevolking dyslexie heeft. John Hattie (University of Melbourne) laat zien dat kinderen van een dyslexie-etiket slechtere lezers worden.  Julian Elliott (Durham University) en Elena Grigorenko (Yale) besluiten in hun overzicht van 50 jaar dyslexie-onderzoek dat dyslexie een ‘banaal label’ is: wetenschappelijk nergens op gebaseerd en in elke eerlijke poging om problemen met lezen en spellen op te lossen eerder schadelijk dan nuttig.

Sander Dekker. Welke vraag krijgt hij?

Sander Dekker. Welke vraag krijgt hij?

Dit lijstje is verre van volledig. Maar het volstaat om duidelijk te maken dat er helemaal geen wetenschappelijke consensus is over het idee dat sommige mensen vanwege een aangeboren defect nooit vlotte lezers zullen worden. Als er al een wetenschappelijke consensus bestaat, dat is het er een die vaak verzwegen wordt, namelijk dat alle kinderen die goed leesonderwijs krijgen goede lezers worden. En dat is precies de stelling die we in Dwaalspoor dyslexie verdedigen, precies wat we doen met Alfabetcode en Schrift.

Dus: als Balans en de Kamerleden écht voor de moeizame lezers en de zwakke spellers willen opkomen, moeten ze staatssecretaris Dekker niet vragen waarom de spellinghulp uit moet op het eindexamen. De échte vraag luidt: Waarom hebben onze kinderen het na zoveel jaar leerplichtonderwijs nog steeds moeilijk met iets wat iedereen kan leren? Onze kinderen mankeert niets, maar hoe zit het met onderwijs dat ze hebben gekregen? Scheelt daar niets aan?

Over het antwoord op die vraag laat de Britse onderwijspublicist David Didau weinig twijfel bestaan. In een recente Learning Spypost over leesproblemen besluit hij: ‘if a child leaves school unable to read it is the school’s fault.’

Nog geen commentaren

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

De Alfabetcode bij Van Gils en Gasten

Klik op de afbeelding om het gesprek te bekijken.

Nikslexie: de Alfabetcode-film

Klik op de afbeelding om de documentaire te bekijken.

Basiskoppelingen oefent u zo

Klanken herkennen? Letters schrijven? Basiskoppelingen maken? Klik op de afbeelding en kijk hoe dat gaat.

Vlotheid trainen gaat zo

Klik op de afbeelding om de tutorial te bekijken.

WordPress Appliance - Powered by TurnKey Linux