Leer elk kind lezen

Dyslexie komt niet door visuele problemen



Verschillen in het visuele systeem zijn geen verklaring voor dyslexie, ze zijn het gevolg ervan. Dat blijkt uit nieuw onderzoek onder leiding van Guinevere Eden, directeur van het Center for the Study of Learning aan het Georgetown University Medical Center. (Een video-samenvatting van het onderzoek vindt u hier, een tekst hier.)

Guinevere Eden

Guinevere Eden

Volgens een van de gangbare theorieën is dyslexie een visueel probleem. Er zou een probleem zijn met het functioneren van de grote cellen in het visuele systeem. Die grote cellen spelen een rol bij het zien en verwerken van snelle bewegingen, en omdat het om grote cellen gaat staat deze verklaring als de magnocellulaire theorie bekend.  Er is inderdaad nogal wat onderzoek dat een correlatie laat zien: bij overleden dyslectici zijn er in de betrokken gebieden verschillen in celgrootte zien, dyslectici scoren slechter op tests waarbij snelle bewegingen visueel moeten worden verwerkt, en scans laten bij dyslectici verminderde activiteit zien in het magnocellulaire systeem.

Het zou dus kunnen dat ik in mijn post over het verschil tussen b en d iets over het hoofd heb gezien. Als je moet kiezen aan welke kant van de stoel je gaat zitten, heb je namelijk veel meer tijd om te kijken waar de leuning zit dan een lezer zich kan permitteren om uit te vlooien aan welke kant het stokje van de letter staat. Het kan zijn dat dyslectici het goed doen als ze hun tijd mogen nemen, maar fouten maken als het snel moet gaan. En net bij snelle verwerking is dat magnocellulaire systeem betrokken.

Maar anderzijds: correlaties zijn geen oorzaken.

Baanbrekend breinonderzoek in Georgetown laat zien dat visuele problemen niet oorzaak maar gevolg zijn van leesproblemen.

Baanbrekend breinonderzoek in Georgetown laat zien dat visuele problemen niet oorzaak maar gevolg zijn van leesproblemen.

Dus zocht Guinevere Eden uit hoe het zit. Ze vergeleek eerst dyslectische met vlot lezende kinderen. En ze vond dezelfde verminderde verwerking voor bewegingsdetectie die uit eerdere experimenten bleek. Maar vervolgens vergeleek ze de dyslectische kinderen met kinderen die voor lezen gewoon vooruitkomen en het leesniveau van de dyslectische kinderen hebben bereikt. De reden waarom ze niet verder staan dan de dyslectici is dat ze gewoon jonger zijn. Nu werden er geen verschillen in het magnocellulaire systeem gevonden. Een prima functionerend magnocellulair systeem is dus geen voorwaarde om te kunnen leren lezen. Het ziet er eerder naar uit dat lezen het magnocellulaire systeem verbetert: voor lezen is snelle verwerking nodig van telkens andere visuele indrukken en lezen zou die vaardigheid kunnen trainen.

In een tweede experiment gaven de onderzoekers dyslectische kinderen training in foneembewustzijn en orthografie. En kijk, na de training lieten ze een verhoogde activiteit zien in het gebied dat voor de visuele verwerking van snelle beweging instaat. Daardoor wordt het vermoeden van zo-even bevestigd: lezen bevordert de ontwikkeling van het magnocellulaire systeem.

Anders gezegd: moeizame lezers hebben het niet lastig met lezen omdat hun visuele verwerkingssysteem niet goed is ontwikkeld; als moeizame lezers een slecht ontwikkeld visueel verwerkingssysteem hebben, dan komt dat omdat ze niet goed hebben leren lezen.

Edens onderzoek is zonder twijfel belangrijk voor wie wil weten wat dyslexie wel en vooral niet is. Maar het is even relevant voor wie zich graag op neurowetenschap beroept. Het feit dat het brein verandert door interactie met de omgeving, maakt het lastig om oorzaak en gevolg uit elkaar te houden.

Dat laatste is ook het probleem in Leuvense onderzoek dat in oktober nogal wat ophef maakte. Volgens dat onderzoek hebben dyslectici perfecte mentale representaties van het foneemsysteem en horen ze klanken dus niet anders, maar leren ze niet goed lezen omdat de toegang tot die representaties niet goed is aangelegd. De mogelijkheid dat die verminderde toegankelijkheid het gevolg is van slechter leren lezen – en niet de oorzaak -hebben de Leuvenaars niet onderzocht.

Dus: hoed u voor speculatie in neurosaus.

 

 

 

No Comments Yet

Leave a Reply

WordPress Appliance - Powered by TurnKey Linux